تحلیل و مقایسۀ کیفیت کرامات ابوسعید ابوالخیر در اسرارالتّوحید با کرامات شیخ احمد جام در مقامات ژنده پیل

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

گروه زبان و ادبیات فارسی

چکیده

کرامت به عنوان یکی از اصول تصوّف که امری ناقض عادت و بیرون از محدودۀ توان بشر عادّی است، همواره موضوعی مورد مناقشه میان اهل شرع و تصوّف بوده و هست. موافقان، کرامت را از نشانه‌های یک ولی کامل دانسته، تأییدش می‌کنند، امّا مخالفان آن را ذریعه‌ای برای ارضای حسّ قدرت‌خواهی و ثروت‌اندوزی صوفی‌نماها می‌دانند. در میان صوفیّه، ابوسعید ابوالخیر و شیخ احمد جام دو تن از کسانی هستند که در کتب متعدّدی کرامات فراوانی از آنها نقل شده، به گونه‌ای که این موضوع یکی از ویژگی‌های بارز شخصیّت حقیقی و ساختگی ایشان شده است. بر این پایه، آنچه در جستار پیش‌رو مورد نظر خواهد بود، مقایسۀ این کرامات و تبیین اشتراکات و افتراقات فکری و رفتاری این دو عارف نامی با تکیه بر روش توصیفی- تحلیلی است. به نظر می-رسد که ابوسعید و شیخ جام، علی‌رغم قُرب مسافت، به لحاظ فکری و منش صوفیانه از هم دورند و هر یک، با وجود مشابهت‌های فکری و رفتاری اندک، در وادی‌های متفاوتی از عرفان سیر می‌کنند. به طوری که ابوسعید طرفدار تصوّف همراه با محبّت و رجا است و شیخ جام، هواخواه تصوّف زاهدانۀ صرفِ همراه با خوف

کلیدواژه‌ها